.az Domeni Necə Qeydiyyatdan Keçirmək Olar?

Yeni bir sayt açırsınızsa, ilk addım domen adının qeydiyyatından keçir: .az uzantısını seçib akkreditə olunmuş registrator vasitəsilə qeydiyyatdan keçirmək, VÖEN və ya şəxsiyyət vəsiqəsini təqdim etmək, ödənişi etmək və adətən 24 saat ərzində domeni aktivləşdirmək kifayətdir. Bundan sonra domeni hostinqinizə yönləndirib saytı canlı etmək qalır. Aşağıda bütün prosesi, sənəd tələblərini, real qiymətləri və ən çox edilən səhvləri addım-addım izah edirik.

.az domeni nədir və nə vaxt seçilməlidir?

.az — Azərbaycanın ölkə kodu top-level domenidir (ccTLD), AzNIC reyestri əsasında idarə olunur. Yalnız Azərbaycan bazarına yönəlmiş biznesiniz varsa — yerli müştərilər, "Bakıda", "Azərbaycanda" kimi axtarış niyyəti — .az domeni əlavə etibar siqnalı verir. Beynəlxalq auditoriyaya da müraciət edəcəksinizsə, .az və .com-u paralel qeydiyyatdan keçirib birini digərinə yönləndirmək daha təhlükəsiz seçimdir: brendinizi həm yerli, həm qlobal axtarışlarda qoruyur.

Hansı sənədlər lazımdır?

.az domenini qeydiyyatdan keçirmək üçün sənəd tələbi sadədir:

• Hüquqi şəxslər (şirkətlər) — VÖEN (vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsi).
• Fiziki şəxslər — şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti.

Əlavə notarial təsdiq və ya uzun sənəd paketi tələb olunmur — bu, prosesi bir çox digər ölkənin ccTLD qeydiyyatından xeyli sürətli edir.

Harada qeydiyyatdan keçirmək olar: yerli və beynəlxalq registratorlar

.az domenləri yalnız akkreditə olunmuş registratorlar vasitəsilə qeydiyyatdan keçir. Online.az bu bazarda uzun müddətdir tanınan rəsmi .az registratorlarından biridir. Beynəlxalq domenlər (.com, .net, .org və s.) üçün isə adətən Namecheap kimi beynəlxalq registratorlardan istifadə olunur.

Agentlik vasitəsilə (məsələn, veb sayt sifarişi ilə birlikdə) qeydiyyatdan keçirdiyiniz halda, proses çox vaxt agentliyin artıq mövcud olan registrator hesabı üzərindən aparılır — bu sürəti artırır, amma domenin əslində kimin adına və kimin nəzarətində qeydiyyatdan keçdiyini əvvəlcədən aydınlaşdırmaq vacibdir (bu barədə aşağıda).

Qiymət nə qədərdir?

Qiymət registratora, TLD-yə və paketə görə dəyişir:

Domen tipi	Təxmini illik qiymət
.az / .com.az / .net.az	~30–80 AZN (registratora görə dəyişir)
.com / .net / .org	~$10–15
Yeni TLD-lər (.io, .app, .studio, .tech)	~$30–80
Premium (qısa, tək sözlü) domenlər	ikinci əl bazarında yüzlərlə dollardan minlərə qədər

.az qeydiyyatı 1-dən 10 ilədək müddətə edilə bilər — uzun müddət seçmək domeni unudulmuş yenilənmədən qoruyan sadə bir tədbirdir.

.az yoxsa .com — hansını seçməli?

Qısa cavab: müştəriləriniz yalnız Azərbaycandadırsa, .az kifayətdir və yerli etibar üçün üstünlük yaradır. İxracat, diaspora auditoriyası və ya beynəlxalq tərəfdaşlarınız varsa, .com-u da paralel saxlamaq daha təhlükəsizdir — bu, brend adınızı başqasının qeydiyyatdan keçirməsinin qarşısını alır. Çox vaxt hər iki domeni qeydiyyatdan keçirib birini digərinə yönləndirmək tövsiyə olunur.

Domeni hostinqə necə bağlamaq olar?

Domen qeydiyyatdan keçdikdən sonra onu "bağlamaq" lazımdır — yəni DNS qeydlərini hostinq serverinizin IP ünvanına yönləndirmək. Bu adətən A qeydi (əsas domen üçün) və CNAME qeydləri (www, mail, blog kimi subdomenlər üçün) vasitəsilə edilir. Hostinqinizi hələ seçməmisinizsə, Azərbaycanda hostinq seçimi üzrə tam bələdçimizdə paylaşılan, VPS, bulud və dedicated hostinq arasındakı fərqləri, real qiymətləri və Cloudflare CDN-in niyə demək olar həmişə lazım olduğunu ətraflı izah etmişik.

Domen adını necə seçmək lazımdır?

Yaxşı domen adı bu meyarlara cavab verir:

• Qısalıq — 6–14 simvol ideal aralıqdır.
• Tələffüz asanlığı — telefonla deyiləndə səhv yazılmamalıdır; tire və rəqəmlərdən mümkün qədər qaçın.
• Brendlə uyğunluq — generik açar sözdən çox, brend adını əks etdirməlidir. 15 il əvvəl açar sözlü domen (məsələn, "bakuhotels.az") SEO üçün böyük üstünlük verirdi, indi brend gücü daha vacibdir.
• Ticarət markası yoxlanışı — qeydiyyatdan əvvəl adın Azərbaycanda artıq ticarət markası kimi qorunmadığından əmin olun.

Domenin təhlükəsizliyi: WHOIS məxfiliyi və avtomatik yenilənmə

Qeydiyyatdan sonra bu parametrləri mütləq aktivləşdirin:

• WHOIS məxfiliyi — şəxsi əlaqə məlumatlarınızı açıq WHOIS bazasından gizlədir, spam və fişinq riskini azaldır.
• Registrator kilidi — icazəsiz köçürmələrin qarşısını alır.
• Avtomatik yenilənmə — kart məlumatınız hesabda aktivdirsə, domen heç vaxt təsadüfən bitmir.
• İki faktorlu autentifikasiya (2FA) — registrator panelinizin hesab oğurluğundan qorunması üçün.

Domeni başqa registratora köçürmək istəsəniz

Domeniniz artıq başqa yerdə qeydiyyatdan keçibsə və idarəçiliyi birləşdirmək istəyirsinizsə: cari registratordan EPP köçürmə kodu tələb edilir, köçürmə başladılır (adətən qeydiyyat müddətinə avtomatik 1 il əlavə olunur) və 5–7 gün ərzində domen tam yeni idarəçiliyə keçir — DNS, WHOIS və yenilənmə daxil olmaqla, saytınız üçün heç bir dayanma olmadan.

Domeni yeniləməyi unutsam nə olar?

Bu, kiçik bizneslərin ən çox rastlaşdığı problemdir. Domen müddəti bitdikdə adətən 30–45 günlük "güzəşt müddəti" (grace period) olur — bu müddətdə standart qiymətlə yeniləmək mümkündür. Güzəşt müddəti də keçərsə, domen "bərpa" (redemption) mərhələsinə düşür — yeniləmə qiyməti kəskin artır. Bundan sonra domen açıq bazara qayıdır və istənilən şəxs onu qeydiyyatdan keçirə bilər. Nəticə: saytınız bir gecədə yox ola bilər, korporativ email-ləriniz işləməyi dayandıra bilər, rəqibiniz isə brend adınızı ala bilər. Avtomatik yenilənməni aktiv saxlamaq bu riskin qarşısını tam alır.

Ən çox edilən səhvlər

1. Domeni işçinin və ya podratçının şəxsi hesabına qeydiyyatdan keçirmək. Münasibətlər pozulanda domenə giriş itirilə bilər — domen mütləq şirkətin özünün nəzarətində olan hesabda olmalıdır.
2. Yalnız .az-ı qeydiyyatdan keçirib .com-u boş buraxmaq. Brend böyüdükcə kimsə eyni adı .com-da qeydiyyatdan keçirə bilər.
3. WHOIS məxfiliyini aktivləşdirməmək. Nəticədə telefon və email spam-la dolur.
4. Avtomatik yenilənməni söndürmək və ya köhnə kart məlumatı saxlamaq. Ən çox rast gəlinən "sayt birdən yox oldu" səbəbi budur.
5. Domeni qeydiyyatdan keçirib hostinqlə əlaqələndirməyi gecikdirmək. Domen aktivləşir, amma sayt hələ görünmür — çünki DNS qeydləri konfiqurasiya olunmayıb.

Tez-tez verilən suallar

Fiziki şəxs kimi .az domeni ala bilərəmmi? Bəli — şəxsiyyət vəsiqəsi ilə fiziki şəxslər də .az domenini qeydiyyatdan keçirə bilər, şirkət qeydiyyatı tələb olunmur.

Eyni anda neçə TLD qeydiyyatdan keçirə bilərəm? Məhdudiyyət yoxdur — brendinizi qorumaq üçün ən azı .az və .com-u paralel saxlamaq praktik tövsiyədir.

.az domenini kim idarə edir? AzNIC reyestri əsasında akkreditə olunmuş registratorlar (məsələn, Online.az) domenin texniki qeydiyyatını aparır.

Yekun

.az domeni qeydiyyatdan keçirmək özü sadə prosesdir — düzgün sənəd, etibarlı registrator və bir neçə gün kifayətdir. Əsl iş ondan sonra başlayır: domeni hostinqə bağlamaq, DNS-i konfiqurasiya etmək, təhlükəsizlik parametrlərini aktivləşdirmək və uzunmüddətli idarəçiliyi unutmamaq. ONE Studio olaraq biz domen qeydiyyatı xidmətimiz çərçivəsində .az və beynəlxalq domenləri qeydiyyatdan keçirir, DNS-i hostinqinizlə konfiqurasiya edir və illər boyu yenilənmələri izləyirik — beləliklə domeniniz heç vaxt gözdən qaçmır.